Yanıklar ve İlkyardım
Yanık, deri ve deri altı dokularda meydana gelen yaralanmalardır. Bunun sebebi ısı, elektrik veya kimyasal maddeler olabilir.
Yanıklar derinliklerine göre 3 gruba ayrılır;
- 1. derece yanıklar
Derini en üst tabakasının zarar gördüğü yanıklardır.
- 2. derece yanıklar
Derinin üst tabakası ve az oranda alt tabakanın zarar gördüğü yanıklardır.
- 3. derece yanıklar
Tüm derinin; deri altı, iç dokular hatta kemikler; zarar gördüğü yanıklardır.
Yanıklar değerlendirilirken şiddetini belirleyen bazı unsurlar vardır. Bu unsurlar;
- Derinliği (1. derece, 2. derece, 3. derece)
- Yanan kısmın önem derecesi (el, ayak, yüz, cinsel organ)
- Yanan yüzeyin miktarı
- Kişinin yaşı
- Genel sağlık durumu
Isı Yanıkları
Isı yanıkları yaş ve kuru olarak 2 grupta incelenir.
- Yaş ısı (buhar, her türlü kaynayan sıvı -su, yağ)
- Kuru ısı (sıcak metaller, ütü, alev, güneş)
İlkyardım
İlk olarak yanma olayını sona erdirmek ve yaralanmanın artmasını engellemek gerekmektedir.
1. derece yanıklarda
- En az 10 dakika soğuk suya tutulur
- Yanık merhemi sürülür
- Geniş yanıklarda bol su alınması çok önemlidir.
- Kesinlikle yoğurt, macun...vb. maddeler sürülmez.
2. derece yanıklarda
Tedavi 1. derece yanıklarla aynıdır. 2. derece yanıklarda su toplaması gözlemlenir. Bu büller kesinlikle patlatılmamalıdır.
3. derece yanıklarda
Hasta mutlaka bir sağlık kuruluşuna götürülür.
Açık yanık yarası hava ile temas ettiği sürece ağrıya neden olacağından, yaranın hemen hava ile teması kesilmelidir, bunun için yara nemli steril gazlı bez ile kapatılır. Böylece enfeksiyondan da korunmuş olur.
Kimyasal Yanıklar
Kimyasal yanıklar kuvvetli asit ve bazlarla meydana gelir. Sadece kimyasal maddeler değil onların oluşturduğu gazlar ve buharlar da kimyasal yanıklara (özellikle solunum yolunda) neden olurlar.
İlkyardım
- Yardım eden kişi öncelikle kendini korumalıdır.
- Yanan kişinin kimyasal madde ile teması kesilmelidir.
- Kimyasal madde kuru yani toz şeklindeyse; önce bir fırça veya kuru bezle iyice vücuttan uzaklaştırılır, ondan sonra bol akan su ile yıkanır.
- Kimyasal madde sıvı ise etkilenen bölgedeki giysiler çıkarılır ve etkilenen alan basınçlı su ile en az 10 dakika yıkanır.
Elektrik Yanıkları
Elektrik yanıkları, düşük veya yüksek voltajlı akımla temas sonucu meydana gelen yanıklardır.
İlkyardım
- ABC değerlendirilir ve devamlılığı sağlanır.
- Yanık yaraları varsa kuru steril pansumanla kapatılır.
- Kişi hastaneye götürülmelidir.